Trong những năm đầu đời, trẻ không chỉ học cách nói.
✨ Trẻ đang học cách nghe – hiểu – phản hồi – biểu đạt.
Và mỗi lần trẻ nói một từ mới, đó không chỉ là thành tựu giao tiếp, mà là dấu hiệu cho thấy bộ não trẻ đang phát triển rất mạnh mẽ.

1. Ngôn ngữ là nền tảng của tư duy

Chúng ta thường nghĩ ngôn ngữ chỉ là nói, nhưng thật ra:

Ngôn ngữ → giúp trẻ tổ chức suy nghĩ

Ngôn ngữ → giúp trẻ lý giải thế giới

Ngôn ngữ → giúp trẻ hiểu cảm xúc của bản thân

Ngôn ngữ → giúp trẻ học toán, khoa học, kỹ năng xã hội

Trẻ có vốn từ phong phú sẽ có khả năng nghĩ sâu hơn, giải quyết vấn đề tốt hơn và tự tin hơn khi bước vào tiểu học.

2. Trẻ học ngôn ngữ theo cách tự nhiên nhất – qua tương tác hằng ngày

Không phải qua flashcard.
Không phải qua bài học dạy đọc sớm.
Không phải qua nhồi nhét từ vựng.

Trẻ học tốt nhất khi:

✔ được nghe người lớn nói chuyện tự nhiên
✔ được đặt câu hỏi
✔ được phản hồi
✔ được tham gia trò chuyện thật
✔ được đọc sách cùng người lớn

Ngôn ngữ phát triển không phải trong “tiết học”, mà trong những khoảnh khắc rất bình dị:

Lúc con đang rửa tay

Lúc con đang xếp khối

Lúc con và mẹ đang đi dạo

Lúc con quan sát con mèo chạy qua

Lúc cả nhà đang ăn tối

Mỗi khoảnh khắc đời sống đều có thể trở thành bài học ngôn ngữ tự nhiên.

3. 0–6 tuổi: Thời kỳ vàng phát triển ngôn ngữ

Não bộ trẻ được thiết kế để học ngôn ngữ một cách bẩm sinh.
Đặc biệt:

Trước 1 tuổi: trẻ phân biệt âm thanh

1–2 tuổi: bùng nổ hiểu ngôn ngữ

2–3 tuổi: bùng nổ nói

3–5 tuổi: hình thành cấu trúc câu

5–6 tuổi: tư duy ngôn ngữ logic phát triển mạnh

Đây là thời điểm duy nhất trong đời mà việc học ngôn ngữ dễ dàng và tự nhiên nhất.

4. Vai trò của môi trường – “Ngôn ngữ ẩn” trong Reggio Emilia

Trong triết lý Reggio Emilia:

Môi trường là người thầy thứ 3

Ngôn ngữ không chỉ là lời nói

Trẻ có “100 ngôn ngữ” để biểu đạt

Điều này nghĩa là:
✨ Trẻ có thể nói bằng giọng nói, bằng ánh mắt, bằng cử chỉ, bằng nét vẽ, bằng tạo hình đất nặn, bằng cách sắp xếp vật liệu.

Khi trẻ được trao không gian để “nói” theo nhiều cách, trẻ sẽ:

tự tin hơn

linh hoạt hơn

sáng tạo hơn

giao tiếp hiệu quả hơn

5. Dấu hiệu ngôn ngữ đang phát triển tốt

Trẻ có nền tảng ngôn ngữ tốt sẽ:

✔ hiểu yêu cầu đơn giản
✔ đặt câu hỏi
✔ mô tả sự vật
✔ kể lại trải nghiệm
✔ có khả năng đàm thoại 2 chiều
✔ dùng câu dài hơn theo tuổi
✔ biết chia sẻ cảm xúc bằng lời

Đây cũng là những chỉ số giáo viên theo dõi trong năm học để hỗ trợ trẻ đúng lúc.

6. Phụ huynh có thể làm gì để hỗ trợ ngôn ngữ của con?

✔ 1. Nói chuyện nhiều – nhưng phải có chất lượng

Không phải nói liên tục, mà là nói có tương tác.
Ví dụ:
“Con thấy chiếc lá này màu gì vậy?”
“À, con nghe thấy tiếng gì ngoài kia?”

✔ 2. Đọc sách mỗi ngày

Đọc không cần dài – chỉ cần đều.
Giọng điệu nhẹ nhàng, nhấn nhá, hỏi mở.

✔ 3. Mở rộng câu nói của trẻ

Trẻ nói: “Quả táo!”
Mẹ có thể mở rộng: “Đúng rồi, quả táo đỏ và ngọt. Con muốn ăn táo à?”

✔ 4. Phản hồi thay vì sửa lỗi

Nếu trẻ nói sai ngữ pháp, không cần sửa trực tiếp.
Hãy lặp lại câu đúng cách – trẻ tự học qua mô phỏng.

✔ 5. Hạn chế cho trẻ xem màn hình

Dưới 2 tuổi: không nên dùng
2–6 tuổi: dưới 1 giờ/ngày và luôn có người lớn đồng hành.

Màn hình cho trẻ “xem”, nhưng không cho trẻ “phản hồi”.
Ngôn ngữ chỉ phát triển tốt khi có tương tác thật.

7. Điều quan trọng nhất – tôn trọng nhịp phát triển của từng trẻ

Không so sánh.
Không thúc ép nói sớm.
Không gắn nhãn “con chậm nói”.

Mỗi trẻ có một nhịp riêng.
Điều phụ huynh cần làm là:

tạo môi trường tốt,

trò chuyện đều đặn,

lắng nghe thật sự,

và đồng hành kiên nhẫn.

Khi trẻ cảm thấy được lắng nghe, trẻ sẽ muốn nói nhiều hơn.
Và khi trẻ muốn nói, ngôn ngữ sẽ tự nhiên nở rộ.

Kết

Ngôn ngữ không phải là việc dạy trẻ nói càng nhiều càng tốt.
Ngôn ngữ là giúp trẻ kết nối, hiểu mình, và hiểu người khác.

Và khi một đứa trẻ biết diễn đạt cảm xúc, biết đặt câu hỏi, biết chia sẻ suy nghĩ – đó là lúc cánh cửa trí tuệ và nhân cách của trẻ được mở ra.